Den Haag,
21
december
2017
|
12:57
Europe/Amsterdam

Begrotingsbehandeling SZW: minister Koolmees over zijn prioriteiten

Minister Koolmees
Een gezonde arbeidsmarkt is als een geoliede machine, die zichzelf en alle radertjes draaiende houdt.
Minister Koolmees

Prioriteit 1: Arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt kan een stuk fitter,

al zou je denken dat het toch best goed gaat.

Want als je naar de cijfers kijkt,

dan gaat de arbeidsmarkt als een speer.

Met een spurt omhoog als het gaat om werk en vacatures.

En een spurt omlaag als het gaat om werkloosheid.

Vandaag is de werkloosheid onder de 400.000 geduikeld. Het laagste punt in acht jaar.

Het aantal werkende 55-plussers is nog nooit zo hoog geweest.

En als je kijkt naar de laatste 50 jaar,

dan daalde werkloosheid alleen in de jaren 90 sneller.

Het zijn records om trots op te zijn.

Maar als je goed kijkt,

zie je dat de arbeidsmarkt niet is opgewassen tegen de ontwikkelingen die ons raken.

Bekende trends als digitalisering, robotisering en globalisering,

zorgen ervoor dat banen veranderen, verdwijnen en ontstaan.

Alleen een fitte arbeidsmarkt kan zulke veranderingen aan.

En wat je ziet is dat de balans op de arbeidsmarkt verstoord is.

Flexibel en vast werk vulden elkaar ooit aan.

De laatste jaren zijn deze twee echter steeds meer uit elkaar gegroeid.

Sommige mensen hebben een vast contract met veel bescherming en zekerheid. En ze hebben de mogelijkheden om zich verder te ontplooien.

Anderen kunnen door hun flexibele contract geen hypotheek afsluiten. Ze draaien zelf op voor allerlei risico’s. En er is geen ruimte voor ontwikkeling.

Een gezonde arbeidsmarkt is als een geoliede machine, die zichzelf en alle radertjes draaiende houdt.

In zo’n arbeidsmarkt krijgen mensen de kans om te werken op een manier die bij ze past.

En ze krijgen de kans om door te groeien. Zich te ontwikkelen.

In zo’n arbeidsmarkt halen mensen fit hun pensioen,

en is er perspectief op een match.

Samengevat: van baanzekerheid naar werkzekerheid.

We moeten keuzes durven maken.

Hoe ga je om met flexibilisering?

Hoe blijven we gezond tot aan ons pensioen?

En hoe zorg je ervoor dat mensen zich blijven ontwikkelen?

Uitgangspunt is natuurlijk: werk moet weer lonen.

En we moeten de balans op de arbeidsmarkt herstellen.

De kloof tussen vast en flex,

leidt tot een onacceptabele kloof van kansen.

Ik wil geen samenleving van insiders en outsiders.

Daarom wil ik kloven terugdringen.

Niet door alle verschillen weg te nemen,

maar door te werken aan een nieuwe balans die past bij deze tijd.

Voorzitter, het kabinet heeft in het regeerakkoord een ambitieus pakket op het gebied van de arbeidsmarkt aangekondigd. De heer Heerma vroeg in welke van deze maatregelen ik het meeste vertrouwen heb. Het punt is nu juist dat een integrale benadering nodig is. We moeten schijnconstructies aanpakken, maar ook bijvoorbeeld kijken naar de lasten en risico’s voor werkgevers om iemand in (vaste) dienst te nemen.

In de combinatie schuilt de kracht van dit pakket. Daar moet je dus niet één losse maatregel uitpikken.

Ik wil toe naar een nieuwe balans op de arbeidmarkt. En daar hoort een gebalanceerd totaalpakket maatregelen bij.

 

 

Het lijkt wel of we een collectieve blinde vlek hebben voor sterke signalen, van ouderen die boos zijn omdat hun pensioen al jaren niet wordt geïndexeerd, en van jongeren die bang dat er voor hun al helemaal geen geld meer in de pot zit.
Minister Koolmees

Prioriteit 2: Pensioenen

Ons pensioenstelsel is één van de beste in de wereld, volgens de internationale ranglijsten.

Maar ook als je op kop loopt, kun je je niet permitteren het maar kalmpjes aan te doen.

Het lijkt wel of we een collectieve blinde vlek hebben voor sterke signalen,

van ouderen die boos zijn omdat hun pensioen al jaren niet wordt geïndexeerd,

en van jongeren die bang dat er voor hun al helemaal geen geld meer in de pot zit.

We hebben verwachtingen gewekt die je niet kunt waarmaken.

En dat zorgt voor onzekerheid.

We moeten voorkomen dat mensen mentaal afhaken.

Ik wil ons pensioenstelsel vernieuwen. Niet omdat ik nu zo graag wil hervormen, maar om het vertrouwen in het stelsel te herstellen.

Ik kan dit uiteraard niet alleen. Sociale partners spelen hierbij een belangrijke rol. In de eerste plaats omdat pensioen natuurlijk een arbeidsvoorwaarde is. Maar ook omdat je zo’n grote operatie alleen samen goed en zorgvuldig kunt opzetten en uitvoeren.

Zo is het onder andere van belang dat bij de overgang naar een nieuwe opbouwsystematiek geen groepen buiten de boot vallen, en dat de effecten evenwichtig zijn voor alle deelnemers. Het kabinet helpt daarbij. Door extra fiscale ruimte te bieden tijdens de overgang, dat is ook opgenomen in het Regeerakkoord. En door kaders op te stellen die maatwerk mogelijk maken.En als gelijktijdig met de afschaffing van de doorsneesystematiek wordt overgestapt op een nieuw pensioencontract, vergemakkelijkt dat de transitie aanzienlijk.

De discussie over de houdbaarheid van het pensioenstelsel is niet van vandaag of gisteren.

We praten er al 10 jaar over.Al in 2009 en 2010 brachten de Commissies Goudswaard en Frijns de structurele problemen van het pensioenstelsel in kaart.Tijdens de vorige kabinetsperiode hebben sociale partners, pensioensector, en deskundigen een stevige bijdrage geleverd aan de Nationale Pensioendialoog.In 2015 heeft de SER een belangrijk pensioenadvies uitgebracht, en in 2016 een aanvulling daarop.

Er ligt dus al heel veel goed materiaal waar we op kunnen voortbouwen. Bovendien hechten alle partijen aan een goed stelsel van arbeidsvoorwaardelijke pensioenen. We hebben hierin een gedeeld belang. Daarom ben ik ervan overtuigd, dat wij begin volgend jaar goede stappen met elkaar kunnen maken. Samen moeten we antwoorden zoeken,

voor een pensioenstelsel dat weer decennia meekan.

Een stelsel dat beter past bij de veranderende manier waarop we leven en werken.

Een stelsel dat aansluit dat aansluitbij de persoonlijke behoeften van mensen.

Een stelsel waar we weer vertrouwen in kunnen hebben.

Dat is waar we het voor doen.

Het moet weer duidelijk zijn wat je kunt verwachten van je pensioen. Bijvoorbeeld met een pensioencontract met persoonlijke pensioenvermogens.

Er moet een neutralere manier van pensioenopbouw komen,

waarbij premie en opgebouwd recht beter met elkaar in balans zijn.

En ik wil dat zzp’ers makkelijker mee kunnen doen.Ook hierbij geldt: ik wil geen samenleving van insiders en outsiders.

Tot slot wil ik wil kijken of er meer keuzemogelijkheden kunnen worden geïntroduceerd. Een pensioen op maat.

Natuurlijk moeten we niet het kind met het badwater weggooien.

Collectiviteit, risicodeling en verplichtstelling zijn prachtige kernwaarden.

Maar alleen door te veranderen, kun je deze mooie kernwaarden behouden en kunnen we met elkaar het vertrouwen in het stelsel herstellen.

Minister Koolmees
Ik geloof niet in een maakbare samenleving. Wel in een eerlijke.
Minister Koolmees

Prioriteit 3: Integratie en inburgering

Voorzitter,

Verandering gaat verder dan alleen de arbeidsmarkt en ons pensioenstelsel.

Nederland verandert. Voor iedereen.

Het is belangrijk dat niemand achterblijft.

Ik geloof niet in een maakbare samenleving. Wel in een eerlijke.

Een samenleving waarin iedereen meedoet.

Daarvoor moet je tegelijk een kans krijgen, en je moet je best ervoor doen.

Dat geldt voor jong en oud.

Werkgever en werknemer.

Voor nieuwkomer en oudgediende.

En ja, daar is werk aan de winkel.

De inburgering en integratie van nieuwkomers gaat namelijk niet goed.

Teveel mensen zitten thuis zonder werk. Ze kennen onvoldoende de taal, en hebben daardoor weinig kans in onze samenleving om mee te doen.

Het stelsel van inburgeren moet op de schop.

Vanaf de eerste dag moet alles gericht zijn op meedoen.

Met kleinschalige opvang.

Vanaf dag 1 taalles.

En zo snel mogelijk aan het werk.

De economie biedt nú kansen.

Werkgevers zijn hard op zoek naar mensen,

dus dit is het moment om nieuwkomers een kans te geven.

Ik durf zelfs te zeggen dat als het ons dat nu niet lukt, het dan in de toekomst ook niet gaat lukken.

Voorzitter,

Het één hangt samen met het ander.

Meedoen is de sleutel voor het werken van onze samenleving.

Voor succesvolle integratie.

En voor het terugdringen van kloven.

Maar alleen in een land waar we goed samenleven, kan iedereen ook echt meedoen.