Den Haag,
19
december
2019
|
13:51
Europe/Amsterdam

SVB en UWV werken hard aan verbetering

Mensen die een beroep doen op UWV en SVB, moeten kunnen rekenen op betrouwbare, kwalitatief goede en toegankelijke dienstverlening. Over de hele linie genomen, voldoen UWV en SVB aan de gestelde doelen. Ook in 2020 is het belangrijk dat beide uitvoerders een goede balans vinden tussen dienstverlening en handhaving. De mens moet daarbij centraal staan. Dat schrijven minister Koolmees en staatssecretaris van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de Stand van de uitvoering die vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd. 

Rijksbreed is de uitvoering een groot thema. Om deze uitvoering toekomstbestendig te maken en uitdagingen het hoofd te bieden, komt het kabinet begin 2020 met een Rijksbrede aanpak. Ook UWV en SVB spelen hierin een belangrijke rol.

Dienstverlening
UWV en SVB hebben de persoonlijke dienstverlening in 2019 verbeterd. Maar er is nog winst te boeken. Met name als het gaat om dienstverlening aan werkzoekenden, mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering en mensen met een arbeidsbeperking. Dat vraagt ook om meer adviseurs en werkcoaches om deze mensen te helpen op weg naar werk. Ook bij de uitvoering van de SVB is persoonlijke dienstverlening de norm, ook als de dienst digitaal wordt aangeboden. SVB betaalt op tijd uit, burgers zijn tevreden en de Algemene Rekenkamer heeft onlangs bevestigd dat de ouderdomsregelingen doelmatig en doeltreffend worden uitgevoerd.

Handhaving
Handhaving is een wezenlijk onderdeel van de werkzaamheden van UWV en SVB. Fraude ondermijnt het draagvlak voor de sociale zekerheid. UWV heeft het meldproces voor vermoedens van regelovertreding laagdrempeliger en eenvoudiger gemaakt. Dit heeft geleid tot meer meldingen en een toename van de handhavingswerkzaamheden. Hiervoor heeft UWV meer middelen gekregen waarmee extra medewerkers zijn aangetrokken. Zij zijn momenteel in opleiding en pas vanaf de tweede helft van 2020 volop inzetbaar. Prioritering is daarom nodig.

Doorlichting sociale zekerheid op frauderisico’s
Er zijn drie onderzoeken uitgevoerd om de sociale zekerheid door te lichten op fraudegevoeligheid: één bij de SVB, één over de Participatiewet en een breder onderzoek bij UWV. De onderzoeken bevestigen het beeld dat uitvoeringsorganisaties de risico’s die voortvloeien uit regelgeving in beeld hebben. Uiteraard zijn nieuwe fenomenen niet uit te sluiten. Daarom blijft de uitvoering investeren in nieuwe manieren om misbruik op te sporen. In het onderzoek bij UWV is daarnaast een methodiek voor een integraal afwegingskader ontwikkeld. De belangrijkste winst van de doorlichting en het afwegingskader is dat UWV en SZW op systematische wijze een gedeeld beeld hebben van de risico’s en de prioritering daarvan. Op basis daarvan kunnen maatregelen genomen worden of restrisico’s worden geaccepteerd.

Ontwikkelingen aanpak WW-fraude
Komend jaar wordt besloten welke maatregelen uit de aanpak van de ww-fraude van arbeidsmigranten structureel kunnen worden ingezet. Het gaat hierbij onder meer over de versterkte aanpak van verwijtbare werkloosheid via risicomodellen, 100%-controle bij alle WW-uitkeringen, de aanpak van verblijf buiten Nederland, de landelijke uitrol van de pilot bij export WW en de voortzetting van registratie van tussenpersonen. De Tweede Kamer wordt in de loop van 2020 geïnformeerd over inzet van middelen.

UWV heeft stappen gezet om de Basisregistratie Personen (BRP) leidend te maken. UWV meldt adressen terug aan gemeenten waarover twijfel bestaat. UWV wijst WW-gerechtigden die langer dan vier maanden als niet-ingezetene zijn geregistreerd op de aangifteplicht in de wet BRP om zich als ingezetene met een binnenlands adres in te schrijven in de BRP. Daarnaast worden de wettelijke mogelijkheden onderzocht om UWV meer bevoegdheden te geven om een uitkering op te kunnen schorten van mensen die hier gewerkt hebben, maar zich niet tijdig hadden geregistreerd als ingezetene. Daarnaast ontwikkelt UWV risicomodellen die behulpzaam zijn bij het opsporen van WW-fraude. Hier wordt mee geëxperimenteerd. Een risicomodel is na een week stopgezet. Dit bleek zich niet te verhouden met het recht op gelijke behandeling. UWV en SVB hebben de opdracht gekregen nationaliteit niet te gebruiken ten behoeve van de handhavingstaak.

UWV heeft zich ingezet om onterecht verstrekte WW-uitkeringen terug te vorderen. In mei 2019 is een gezamenlijke delegatie van SZW en UWV naar Polen afgereisd. Het Poolse bevoegde ministerie heeft zich welwillend opgesteld om UWV verder te helpen om de onterecht betaalde uitkeringen terug te vorderen. Dit alles neemt niet weg dat, zoals verwacht, het niet mogelijk zal zijn om alle vorderingen te innen.

Samenloop detentie en uitkering
Het onderzoek naar onterechte uitkeringen aan gedetineerden is vanwege de complexiteit en de omvang van de situatie nog niet afgerond. Van circa 1.200 WW-uitkeringen, 900 AW-uitkeringen en 300 ZW-uitkeringen moet door UWV nog worden uitgezocht of deze onterecht zijn uitgekeerd. Dit kost tijd en daarom is er nog geen sprake van terugvorderingen. UWV verwacht in het voorjaar van 2020 meer duidelijkheid hierover.

Om vast te kunnen stellen of en hoeveel uitkeringen ten onrechte zijn verstrekt door SVB, is het totale bestand van ruim 11.000 actueel gedetineerden vergeleken met het actuele uitkeringsbestand van SVB. Hieruit is onlangs gebleken dat er vijf personen zijn die een lopende AOW-uitkering hebben. SVB onderzoekt nog of deze personen deze uitkering ten onrechte hebben ontvangen. Dit is afhankelijk van de vorm van detentie.

Sociaal-medisch beoordelen
Steeds meer Nederlanders maken gebruik van regelingen waarvoor een sociaal-medische beoordeling nodig is. Die groei is binnen de huidige kaders voor sociaal-medisch beoordelen niet meer op te vangen. UWV slaagt erin om verzekeringsartsen voor het uitvoeren van beoordelingen aan te trekken en te behouden, maar er zijn en blijven te weinig artsen om al het werk te doen. In 2020 gaat SZW daarom breed het gesprek aan over het verminderen van de vraag naar sociaal-medische beoordelingen en het vergroten van het aantal mensen dat bij die beoordelingen een rol kan spelen.

Van de 1.991 mensen die een sociaal-medische beoordeling en beschikking kregen van het ondersteuningsteam van UWV-kantoor Groningen heeft 95% een nieuwe beschikking ontvangen. Het UWV biedt compensatie aan de mensen voor wie de nieuwe beoordeling resulteerde in een indeling in de categorie WIA <35%. Zij ontvangen vier maanden een vergoeding ter hoogte van de IVA-uitkering. Daarnaast kunnen zij vijf jaar lang gebruik maken van persoonlijke dienstverlening.

UWV heeft ook de dossiers van circa 400 andere mensen die van hetzelfde ondersteuningsteam een beoordeling en beschikking kregen opnieuw tegen het licht gehouden. UWV heeft besloten dat 211 van deze mensen opnieuw worden beoordeeld.

Gegevensuitwisseling
Het ministerie van Buitenlandse zaken (BZ) levert SVB een bestand met personen werkzaam bij een ambassade, consulaat of intergouvernementele organisatie die, als gevolg van bepalingen in internationale verdragen, mogelijk niet verplicht verzekerd zijn voor de volksverzekeringen in Nederland. Vanaf november 2017 is de levering van BZ aan SVB tijdelijk onderbroken geweest. SVB is begonnen met een onderzoek naar 501 personen om twijfel over het recht op kinderbijslag of over de verzekeringsstatus uit te sluiten en waar nodig recht te zetten. 311 van deze gevallen dienen nu nog handmatig onderzocht te worden, in de overige gevallen is sprake van recht op kinderbijslag.